NASA'nın Chandra X-ışını Gözlemevi, evrenin derinliklerinde daha önce görülmemiş nitelikte gizemli X-ışını kaynakları keşfetti. Bu yeni nesneler, bilinen kompakt ikili sistemlere benzerken, alışılmadık şekilde düşük enerjili X-ışınları yayıyor ve yoğun miktarda morötesi ışık üretiyor. Araştırmacılar, bu nesnelerin iki önemli kozmik gizemin çözülmesine yardımcı olabileceğini düşünüyor.
Chandra'nın gözlemleri, bu sıra dışı kaynakların altı farklı galakside bulunduğunu ortaya çıkardı. Keşfedilen nesneler, dört eliptik galaksi ile iki sarmal galakside yer alıyor. Bunlar arasında Samanyolu'nun yakın komşusu Andromeda Galaksisi (M31) ve Fırıldak Galaksisi (M101) de bulunuyor. Bu kompakt cisimlerin kara delikler, nötron yıldızları ve beyaz cüceler gibi ömrünü tamamlamış yıldızların kalıntıları olduğu düşünülüyor.
Bu tür sistemlerde, eş yıldızın dış katmanlarından koparılan gaz, kompakt cismin çevresinde dönerek normalde yüksek enerjili X-ışınları yayar. Ancak, Chandra tarafından tespit edilen bu yeni kaynaklarda X-ışınları son derece düşük enerjiye sahip. Buna karşılık, bu nesneler olağanüstü miktarda morötesi ışık yayıyor. Araştırmacılar, bu nedenle bu sınıfa "hiperyumuşak X-ışını kaynakları" adını verdi.
Bu nesnelerin tespit edilmesini zorlaştıran bir diğer unsur ise yıldızlararası ortamda bulunan hidrojen ve helyum gazı. Bu gazlar, morötesi ışığı emebilme özelliğine sahip. Özellikle Samanyolu'nda, bu durum gözlemcilerin görüş hattında büyük miktarda yıldızlararası gaz bulunması nedeniyle daha belirgin hale geliyor. Bu, galaksimizdeki olası hiperyumuşak X-ışını kaynaklarının görünmez kalmasına neden olabilir.
Araştırmacılar, evrende henüz keşfedilmemiş çok daha büyük bir hiperyumuşak X-ışını kaynağı popülasyonu olabileceğini düşünüyor. Bu kaynaklar, galaksilerin çevresini ve içindeki yıldız oluşum süreçlerini tahmin edilenden daha fazla etkileyebilir. Özellikle, yıldızlararası ortamda iyonlaşmanın kayıp kaynağı olarak bu nesneler gösterilebilir.
Astrofizikte uzun süredir cevap aranan bir başka sorun da yıldızlararası ortamın iyonlaşmış gazla dolu olmasıdır. Mevcut yıldız popülasyonu, galaksilerde gözlenen tüm iyonlaşmayı açıklamaya yetmiyor. Araştırmalar, hiperyumuşak X-ışını kaynaklarının gerçekten çok büyük miktarlarda morötesi ışınım yayıyorsa, bu denklemin eksik parçası olabileceğini öne sürüyor.
Son olarak, bu kaynaklar Tip Ia süpernovalarının nasıl patladığına dair de ipuçları verebilir. Bu süpernovalar, beyaz cücelerle bağlantılı olup, beyaz cüce üzerine madde biriktikçe patlamaya neden oluyor. Ancak, bu patlamanın nasıl tetiklendiği hala tam olarak anlaşılamamış durumda. Yeni keşfedilen bu kompakt nesneler, bu süreç hakkında daha fazla bilgi sağlayabilir.
Kaynak: Donanımhaber · https://www.donanimhaber.com/daha-once-gorulmemis-gizemli-x-isini-kaynaklari-kesfedildi--210398 · Kaynaklarımız
Foto: Donanımhaber · Kaynaklarımız
Yorumlar (0)
İlk yorumu sen yaz.